Ongewijzigd laten verplicht eigen risico

Voorzitter, laten we heel duidelijk zijn over wat hier vandaag voorligt. Dit kabinet presenteert een wetsvoorstel om het verplicht eigen risico voor een paar jaar te bevriezen. En dan verwachten ze waarschijnlijk nog applaus ook. Nou, van de PVV krijgt u dat applaus niet. Dit is geen oplossing, dit is symptoombestrijding van de bovenste plank.

Waarom? Omdat de Nederlandse burger, onze achterban, financieel wordt uitgekleed. Mensen die ziek zijn, die zorg nodig hebben, worden door dit systeem gestraft. Het eigen risico is een boete op ziek-zijn. En wat doet dit kabinet? Ze bevriezen de boete. U zegt eigenlijk tegen de hardwerkende Nederlander: "We snappen dat u het niet meer kunt betalen, dus we maken het niet nóg erger, maar we blijven het wel van u afpakken." Dat is geen beleid, dat is pappen en nathouden.

De PVV is hier heel simpel in: schaf het eigen risico volledig af. Punt. Geen bevriezing, geen uitstel, geen administratieve rompslomp. Gewoon weg ermee. Zorg moet toegankelijk en betaalbaar zijn voor iedereen, zonder dat je eerst je spaargeld moet opmaken zodra je een keer naar het ziekenhuis moet.

Wat we hier zien is de onmacht van een minderheidscoalitie die niet durft te kiezen voor de eigen burger. U bent te druk met uw eigen agenda, met klimaatprojecten, met het buitenland, en met het in stand houden van een zorgsysteem dat vooral de verzekeraars dient en niet de patiënt.

Terwijl de kosten voor het levensonderhoud door het dak gaan, terwijl de inflatie de portemonnee van de gewone man leegtrekt, komt u met een "bevriezing". Dat is een belediging voor iedereen die aan het eind van de maand moet krabben om de zorgpremie en de rest van de rekening te betalen.

Ik vraag de coalitiepartijen hier: waarom bent u zo bang om de zorg écht betaalbaar te maken? Waarom houdt u vast aan dit systeem van eigen risico? Is het omdat u de marktwerking belangrijker vindt dan de gezondheid van uw eigen inwoners? De kiezer ziet dit ook. Ze zien dat u de problemen wel erkent door ze te bevriezen, maar dat u weigert de echte pijn weg te nemen.

De PVV kiest wél voor de Nederlander. Wij willen dat zorg weer menselijk wordt, zonder die financiële drempel. Dit wetsvoorstel is een zwaktebod. Het is een pleister op een gapende wond. Wij eisen beter. Wij eisen dat u ophoudt met het pesten van zieke mensen en dat u vandaag nog het besluit neemt om dat eigen risico volledig af te schaffen. Dat is wat dit land nodig heeft, geen tijdelijke bevriezing.

Voorzitter, de SP hoeft niet te twijfelen: wij hebben al vaak genoeg moties ingediend voor volledige afschaffing. De vraag is wanneer de coalitie eindelijk eens naar ons luistert.

Voorzitter, de VVD verkoopt bangmakerij. Wij stoppen de miljardenverspilling aan bureaucratie en marktwerking; zo maken we de zorg betaalbaar zonder zieke mensen te straffen met een boete.

Voorzitter, de discussie over het eigen risico raakt de kern van ons zorgstelsel: de balans tussen solidariteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid.

Laat ik helder zijn over de inzet van D66. Wij begrijpen de zorgen van de burger die geconfronteerd wordt met stijgende kosten. Het eigen risico is een post die voor veel mensen, zeker voor chronisch zieken en mensen met een smalle beurs, als een zware last voelt. Dat is precies de reden waarom wij dit wetsvoorstel steunen. Door het eigen risico te bevriezen, zorgen we voor stabiliteit en voorkomen we dat de rekening voor de burger verder oploopt. Dat is een verantwoorde, pragmatische keuze in een tijd waarin we rust en zekerheid in de zorg nodig hebben.

Tegelijkertijd moeten we in dit debat ook eerlijk zijn. Ik hoor collega’s van de PVV en de SP spreken over een "boete op ziek-zijn" en pleiten voor volledige afschaffing. Dat klinkt als een aantrekkelijk, populistisch antwoord op een complexe vraag. Maar laten we niet doen alsof dat een gratis lunch is. Als we het eigen risico morgen volledig schrappen zonder het stelsel fundamenteel te hervormen, dan schiet de zorgpremie voor alle Nederlanders omhoog. Dat betekent dat ook de mensen die nu al moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, geconfronteerd worden met een forse lastenverzwaring. Dat is geen solidariteit; dat is het verplaatsen van de rekening. D66 kiest voor een stelsel waarin zorg voor iedereen toegankelijk blijft, en dat vergt dat we niet alleen naar de kosten kijken, maar ook naar de inrichting van ons zorgstelsel.

Onze inzet, zoals ook verwoord in het coalitieakkoord, ligt bij preventie en het versterken van de sociale basis. Wij willen dat zorg niet alleen draait om het repareren van schade, maar om het voorkomen van ziekte. Dat is de weg naar een houdbaar stelsel. We moeten zorgprofessionals meer vertrouwen geven en de administratieve lasten verminderen, zodat tijd en geld weer terechtkomen bij de patiënt, in plaats van in bureaucratische processen.

Voorzitter, dit wetsvoorstel is een noodzakelijke stap om de rust te bewaren. Het is geen eindstation, maar een noodzakelijke ingreep. Ik roep de collega’s in de oppositie op om voorbij de retoriek van "afschaffen" te kijken en met ons mee te denken over hoe we de zorg op de lange termijn betaalbaar en toegankelijk houden voor iedereen. Want dat is de werkelijke opgave waar we voor staan, en daarvoor is meer nodig dan enkel een streep door een cijfer.

Voorzitter, dat is onjuist. Wij beschermen geen verzekeraars, maar de betaalbaarheid van de zorg voor alle Nederlanders door onverantwoorde lastenstijgingen via de zorgpremie te voorkomen.

Voorzitter, die miljardenverspilling is een karikatuur; wij werken juist aan het schrappen van onnodige regels en het versterken van de zorgprofessionals, zodat geld daadwerkelijk bij de patiënt terechtkomt.

Voorzitter,

We voeren hier een debat over de betaalbaarheid en de toekomst van onze zorg. Het is goed dat we stilstaan bij de vraag hoe we die zorg toegankelijk houden voor iedereen. Maar laten we wel reëel blijven: zorg is geen gratis product. Zorg kost geld, en de rekening daarvan komt uiteindelijk altijd bij de burger terecht. Of dat nu via de zorgpremie is, of via de belastingbetaler.

De VVD kiest voor een verantwoorde koers. Dit wetsvoorstel, dat het eigen risico voor de jaren 2019 tot en met 2021 bevriest, is een pragmatische en verstandige keuze. Het biedt rust en zekerheid voor de korte termijn. Het zorgt ervoor dat mensen weten waar ze aan toe zijn.

Tegelijkertijd hoor ik hier in de zaal – en dan kijk ik met name naar de PVV en de SP – oproepen tot het volledig afschaffen van het eigen risico. Laat er geen misverstand over bestaan: de VVD vindt dat onverantwoord. Wie het eigen risico afschaft, schaft niet de kosten van de zorg af. Die kosten blijven bestaan. Het enige wat je doet, is de rekening verschuiven. En dat betekent onvermijdelijk een forse stijging van de zorgpremie voor alle Nederlanders. Dat is niet solidair, dat is niet eerlijk, en dat maakt de zorg voor werkende gezinnen en gepensioneerden juist onbetaalbaar. Wij gaan niet mee in die schijnoplossing.

De VVD wil de zorg structureel verbeteren. Dat doen we niet door symptoombestrijding of door het systeem op te blazen, maar door aan te pakken wat écht knelt. En dat is de bureaucratie. Onze zorgverleners – de mensen die elke dag het verschil maken – verdrinken in de administratie. De helft van hun tijd gaat op aan verantwoordingseisen die vaak niet bijdragen aan de kwaliteit van de zorg. Wij zeggen: schrap die regels. Geef de zorgverlener weer vertrouwen en ruimte. Dat is waar de winst zit. Dat is hoe we de zorg betaalbaar houden en de kwaliteit waarborgen, zonder dat we het stelsel onbetaalbaar maken voor de belastingbetaler.

Voorzitter, dit wetsvoorstel is een pas op de plaats die stabiliteit biedt. Laten we die stabiliteit nu borgen, zodat we ons daarna kunnen richten op de echte hervormingen: minder regeldruk, meer vertrouwen in de professional en een houdbaar stelsel voor de toekomst. Ik roep de collega’s in deze Kamer op om voorbij de retoriek van de dag te kijken en te kiezen voor de weg van de verantwoordelijkheid.

Voorzitter, die bureaucratie is geen gevolg van de markt, maar van stapels overbodige regels. Wij willen die regels schrappen, zodat zorgverleners weer echt aan hun vak toekomen.

Voorzitter, de PVV verwart regeldruk met marktwerking. Wij schrappen de overbodige regels die zorgverleners in de weg zitten, in plaats van het hele stelsel onverantwoord op de schop te gooien.

Voorzitter,

We bespreken vandaag een wetsvoorstel dat het eigen risico voor de jaren 2019 tot en met 2021 bevriest. Laten we helder zijn: vanuit onze fractie bezien is het bevriezen van het eigen risico natuurlijk te verkiezen boven een verhoging. Niemand in dit land zit te wachten op hogere zorgkosten in een tijd waarin de betaalbaarheid van het leven voor velen al onder grote druk staat. In die zin is dit voorstel een noodzakelijke pas op de plaats.

Maar, Voorzitter, laten we onszelf niet voor de gek houden. Dit wetsvoorstel is niet meer dan een pleister op een open wond. Het is een tijdelijke maatregel, een politiek uitstel van executie, waarmee we het fundamentele probleem in de zorg – de toegankelijkheid – ongemoeid laten.

Het eigen risico is en blijft voor GroenLinks-PvdA een boete op ziek zijn. Het is een drempel die mensen ervan weerhoudt om naar de dokter te gaan. We horen dagelijks verhalen van mensen die zorg mijden of uitstellen uit angst voor de rekening die op de mat valt. Dat is onacceptabel. Een zorgstelsel hoort solidariteit als fundament te hebben, geen financiële drempel die de kwetsbaarsten in onze samenleving het hardst raakt.

Het kabinet kiest er nu voor om de status quo te bevriezen. Dat geeft rust voor drie jaar, maar het biedt geen enkel perspectief voor de lange termijn. Waar is de visie op een structurele verlaging of afschaffing van het eigen risico? Waar is de ambitie om die zorgtoegankelijkheid echt te borgen, in plaats van alleen maar de pijn van de stijging te verzachten?

We bevinden ons in een politieke realiteit waarin we nog maar enkele maanden verwijderd zijn van de volgende verkiezingen. Mensen hebben behoefte aan zekerheid en aan een zorgstelsel dat hen beschermt, niet aan tijdelijke reparatiewetgeving die na drie jaar weer vervalt. Dit voorstel lost niets op; het schuift de rekening en de politieke verantwoordelijkheid simpelweg door naar de toekomst.

Wij zullen dit voorstel steunen, simpelweg omdat we voorkomen dat de lasten voor de burger verder stijgen. Maar laat dit debat een waarschuwing zijn voor de coalitie: de tijd van pappen en nathouden is voorbij. De kiezer vraagt niet om een bevriezing van het probleem, de kiezer vraagt om een oplossing. Wij zijn als fractie bereid om constructief mee te denken over structurele hervormingen die de zorg écht toegankelijk en betaalbaar maken voor iedereen, ongeacht de dikte van de portemonnee. De vraag is of de coalitie, met nog negen maanden te gaan, ook de moed heeft om die stap te zetten.

Voorzitter, ik hoor graag van de coalitiepartijen hoe zij de periode na 2021 voor zich zien. Blijven we hangen in deze tijdelijke pleisters, of durven we eindelijk het gesprek aan over een fundamentele hervorming van ons zorgstelsel?

Voorzitter, door solidariteit: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Wij kiezen voor een eerlijke verdeling, niet voor het straffen van zieke mensen met een boete op zorg.

Voorzitter, wij hopen niet, wij eisen verandering. Het marktstelsel is inderdaad de bron van zorgmijding, en daarom strijden wij voor een fundamentele hervorming die de solidariteit weer centraal stelt.

Voorzitter,

We spreken vandaag over een wetsvoorstel dat een pas op de plaats maakt. Het bevriezen van het verplicht eigen risico voor de jaren 2019 tot en met 2021 is een keuze voor stabiliteit. En laat ik daar heel helder over zijn: die stabiliteit is precies wat onze burgers en onze zorgsector op dit moment nodig hebben.

Vanuit de CDA-fractie kijken we nuchter naar dit voorstel. Wij geloven in een zorgstelsel dat gebaseerd is op solidariteit. Dat betekent dat we zorg toegankelijk en betaalbaar moeten houden voor iedereen, of je nu gezond bent of ziek, jong of oud. Het eigen risico is in ons huidige stelsel een instrument om die betaalbaarheid voor de hele samenleving te borgen. Het is geen "boete op ziek zijn", zoals sommigen hier in de Kamer graag roepen voor de bühne, maar een noodzakelijk onderdeel van een systeem dat de zorgpremies voor alle Nederlanders behapbaar houdt.

Ik hoor de oppositie, met name de PVV en de SP, pleiten voor volledige afschaffing. Dat klinkt aantrekkelijk, dat begrijp ik. Maar laten we eerlijk zijn: dat is een politiek luchtkasteel. Als we het eigen risico morgen volledig afschaffen zonder een fundamentele en sluitende hervorming van het hele stelsel, dan schiet de zorgpremie voor iedereen omhoog. Dat raakt juist de werkende gezinnen en de mensen met een smalle beurs die wij juist willen ontzien. Het CDA kiest niet voor de weg van de minste weerstand of populistische slogans, maar voor de weg van verantwoordelijkheid.

Dit wetsvoorstel geeft rust. Het voorkomt onverwachte stijgingen voor de burger. Maar, Voorzitter, laten we ook niet blijven hangen in deze tijdelijke maatregel. De echte uitdaging ligt in de periode na 2021. Het CDA wil niet alleen bevriezen; wij willen vernieuwen. Zoals ook in ons coalitieakkoord is afgesproken, moeten we de focus verleggen: van zorg naar gezondheid, van behandelen naar voorkomen.

We moeten investeren in een sterke sociale basis, in preventie, en in zorg die dichtbij de mensen staat. Dat is de weg naar een duurzaam zorgstelsel waar de mens centraal staat, en niet de bureaucratie of de marktwerking waar de oppositie zo graag tegen ageert. Laten we die energie die nu in dit debat gaat zitten, gebruiken om samen te werken aan die noodzakelijke, structurele hervormingen.

Ik roep de collega’s in de Kamer op: laten we stoppen met het voeren van een debat over symptoombestrijding en beginnen met het bouwen aan een zorgstelsel dat ook over tien jaar nog staat als een huis. Dit wetsvoorstel is een noodzakelijke stap voor nu, maar het is zeker niet het eindstation.

Dank u wel, Voorzitter.

Voorzitter, solidariteit betekent dat we de zorg voor iedereen betaalbaar houden. Het eigen risico voorkomt dat de premie voor werkende gezinnen explodeert; dát is de echte solidariteit.

Voorzitter, zorgmijding is een serieus punt. Maar afschaffing maakt zorg voor iedereen onbetaalbaar; we moeten gericht helpen waar nodig, in plaats van het stelsel onverantwoord te ontwrichten.

Voorzitter,

We spreken vandaag over het bevriezen van het eigen risico. Een maatregel die door de coalitie wordt gepresenteerd als een daad van stabiliteit. Laten we echter eerlijk zijn: dit is geen structurele oplossing. Dit is symptoombestrijding in de marge. Het is het dichtplakken van een scheur in een muur die op instorten staat, zonder naar het fundament van het gebouw te kijken.

JA21 ziet dat de zorgkosten in Nederland uit de bocht vliegen. De burger wordt geconfronteerd met stijgende premies en een zorgstelsel dat onder het gewicht van zijn eigen bureaucratie bezwijkt. Het eigen risico is daarvan slechts één symptoom. Terwijl de coalitiepartijen hier nu pleisters plakken voor de jaren 2019 tot en met 2021, blijft de olifant in de kamer staan: het administratieve circus.

Zorgverleners – onze artsen, verpleegkundigen en verzorgenden – verdrinken in de regels, in de verantwoordingen en in de bureaucratische monsterbrij waar de VVD, D66 en het CDA mede verantwoordelijk voor zijn. Men heeft het over "marktwerking", maar in de praktijk zien we vooral een stelsel waarin de zorgverlener meer tijd kwijt is aan het invullen van formulieren dan aan het helpen van de patiënt. Dat is waar de echte verspilling zit. Dat is waar de kosten onnodig oplopen.

Het bevriezen van het eigen risico lost de zorgmijding niet op, noch maakt het de zorg structureel betaalbaarder. Het is een politieke keuze voor de korte termijn, vlak voor de verkiezingen, om de gemoederen te sussen. Maar de burger is niet gek. Die ziet dat de zorgpremie elk jaar weer stijgt, ongeacht of het eigen risico nu bevroren is of niet. De rekening wordt uiteindelijk altijd bij de werkende Nederlander neergelegd.

JA21 pleit voor een fundamentele koerswijziging. Wij willen af van de doorgeschoten administratieve lasten. Wij willen dat de zorgverlener weer centraal komt te staan, niet de zorgverzekeraar of de bureaucraat. Wij willen een systeem dat uitgaat van vertrouwen en vakmanschap, in plaats van wantrouwen en controle.

Ik vraag de coalitiepartijen: wanneer stopt u met dit gepruts in de marge? Wanneer durft u de bureaucratische kaasschaaf eindelijk eens echt in de zorgorganisaties te zetten, in plaats van alleen maar aan de knoppen van het eigen risico te draaien? De kiezer wacht niet op nog meer tijdelijke bevriezingen. De kiezer wacht op een betaalbaar, toegankelijk en vooral efficiënt zorgstelsel. Dat is wat wij hen verschuldigd zijn.

Voorzitter, ik hoor graag van de coalitie hoe zij denken dit systeem structureel te hervormen, in plaats van alleen de pijn voor drie jaar te verplaatsen.

Voorzitter, schrap de onzinnige kwaliteitsregistraties en administratieve verantwoordingen die zorgverleners nu verstikken. De miljardenbesparing door minder bureaucratie financiert direct de noodzakelijke lastenverlichting voor de zorgsector.

Voorzitter, het gaat om het herstellen van vakmanschap en vertrouwen. Wij kiezen voor een efficiënte hervorming, niet voor de onverantwoorde chaos van volledige afbraak zoals FVD voorstelt.

Voorzitter,

We staan hier vandaag wederom in deze zaal om te debatteren over een wetsvoorstel dat de symptomen van een dieper liggend, systemisch falen moet maskeren. Het bevriezen van het eigen risico? Het is niets meer dan een politieke pleister op een gapende wond. De coalitiepartijen – D66, VVD en CDA – presenteren dit als een verstandige keuze voor stabiliteit, maar laten we eerlijk zijn: dit is geen beleid, dit is tijdrekken. U houdt het zorgkartel in stand en hoopt dat de burger niet doorheeft dat het systeem zelf het probleem is.

Het zorgstelsel is verworden tot een bureaucratische wurgreep. Terwijl zorgverleners verzuipen in de administratie, opgelegd door een marktstelsel dat gestoeld is op wantrouwen en controle, kijken de kartelpartijen de andere kant op. U heeft een systeem gecreëerd waarbij de zorgverzekeraar koning is en de patiënt slechts een nummer in een spreadsheet. Artsen worden gedwongen om meer tijd te besteden aan het invullen van formulieren dan aan het behandelen van hun patiënten. En wat is uw antwoord? Een tijdelijke bevriezing. Een kleine pauze in de stijging, terwijl de structurele kosten voor de zorgpremie blijven exploderen door de inefficiëntie van uw marktwerking.

Forum voor Democratie zegt: stop met deze schijnvertoning. De marktwerking in de zorg, zoals die nu is vormgegeven, is geen bevrijding maar een keten. Het leidt tot schaalvergroting, tot het sluiten van regionale ziekenhuizen en tot een zorgstelsel dat ver weg staat van de menselijke maat. Wij willen een fundamentele breuk met dit verleden. Wij willen de bureaucratie radicaal wegsnijden, zodat zorgprofessionals weer met passie hun werk kunnen doen. Wij willen terug naar zorg die toegankelijk en betaalbaar is, zonder dat een verzekeraar op de stoel van de arts zit.

Het is stuitend om te zien hoe de coalitiepartijen hier spreken over 'solidariteit' en 'stabiliteit', terwijl ze ondertussen het zorgkartel beschermen tegen iedere vorm van echte hervorming. U bent niet bezig met de zorg voor de burger; u bent bezig met het in stand houden van een systeem dat u zelf heeft opgetuigd. De burger betaalt de prijs, letterlijk en figuurlijk, terwijl u in deze Kamer genoegen neemt met het aanpassen van een paar cijfertjes in de wet.

Voorzitter, wanneer durven we het debat te voeren over de olifant in de kamer? Wanneer stoppen we met het pamperen van het zorgkartel en kiezen we voor een systeem dat de mens en de zorgverlener weer centraal stelt? Dit wetsvoorstel is een belediging voor iedereen die dagelijks de gevolgen ondervindt van dit falende zorgstelsel. FVD steunt geen symptoombestrijding; wij eisen een volledige afbraak van het huidige systeem.

Voorzitter,

We spreken vandaag over een wetsvoorstel dat het eigen risico bevriest voor de jaren 2019 tot en met 2021. Laat ik helder zijn: de BBB-fractie zal dit voorstel steunen. Waarom? Omdat het voor de gewone Nederlander, voor de mensen in de regio die elke maand de eindjes aan elkaar moeten knopen, een noodzakelijke pas op de plaats is. Niemand zit te wachten op een stijging van de zorgkosten in een tijd waarin het leven al duur genoeg is.

Maar, Voorzitter, laat dit niet verward worden met tevredenheid over het huidige zorgstelsel. Dit wetsvoorstel is niets meer dan een pleister op een gapende wond. Het is symptoombestrijding. De coalitiepartijen – VVD, D66 en CDA – spreken hier over "stabiliteit". Maar wat is dat voor een stabiliteit? Het is de stabiliteit van een systeem dat vastloopt in zijn eigen bureaucratie. Het is de stabiliteit van een stelsel waarin de zorgverzekeraar en de spreadsheet belangrijker lijken te zijn dan de patiënt en de zorgverlener.

In ons verkiezingsprogramma zijn wij glashelder: zorg draait om nabijheid, aandacht en vertrouwen. Het geld dat wij met elkaar opbrengen voor de zorg, moet ook echt aan zorg besteed worden. Niet aan managementlagen, niet aan onzinnige administratieve verantwoordingen, en zeker niet aan winstuitkeringen in een sector die draait om mensen. De coalitie houdt vast aan een marktstelsel dat in de praktijk voor de burger vooral onbetaalbaarheid en zorgmijding oplevert. Mensen stellen zorg uit omdat ze bang zijn voor de rekening. Dat is onacceptabel.

De minister en de coalitie vragen de oppositie om constructief mee te denken over de toekomst. Dat doen wij. Maar dan moet de coalitie ook bereid zijn om de heilige huisjes van het huidige marktstelsel omver te schoppen. Wij willen minder regels en meer vertrouwen voor de zorgprofessional. Wij willen dat zorg in de buurt weer de norm wordt, niet de uitzondering.

Mijn vraag aan de coalitiepartijen is daarom heel concreet: u noemt dit bevriezen "verstandig". Maar wat is uw plan voor ná 2021? Blijven we elke paar jaar pleisters plakken, of durft u eindelijk de fundamentele keuze te maken om het zorgstelsel weer in dienst te stellen van de patiënt in plaats van de markt? De burger in de regio wacht niet op nog meer beleidsnota’s over "stelselstabiliteit". Die wacht op betaalbare, toegankelijke zorg zonder dat daar een boekhoudkundig diploma voor nodig is.

Voorzitter, ik hoor graag van de coalitie wanneer zij bereid zijn om die fundamentele omslag te maken. Want met alleen bevriezen redden we de zorg niet.

Voorzitter, voor BBB is marktwerking in de zorg geen doel, maar een middel dat zijn doel voorbijschiet. Wij willen zorg die draait om vertrouwen en nabijheid, niet om marktwerking.

Voorzitter, door te schrappen in de miljarden verslindende bureaucratie en marktwerking, creëren we ruimte voor zorg in de buurt. Dat is de echte winst voor de patiënt en de portemonnee.

Voorzitter,

Dit wetsvoorstel is het schoolvoorbeeld van politiek die niet verder kijkt dan de neus lang is. De coalitie komt hier met een bevriezing van het eigen risico voor 2019 tot en met 2021. Laten we wel wezen: dit is geen oplossing, dit is slechts het pleisterwerk op een amputatie.

De Partij voor de Dieren is glashelder: het verplicht eigen risico is een perverse boete op ziek-zijn. Het is een instrument dat de meest kwetsbaren in onze samenleving straft voor het feit dat zij pech hebben in hun gezondheid. Het CDA spreekt hier over ‘solidariteit’, maar hoe solidair is het om mensen met een chronische aandoening of een kleine beurs jaar na jaar te dwingen een deel van hun eigen zorgkosten op te hoesten? Dat is geen solidariteit; dat is het afwentelen van kosten op de schouders van degenen die ze het minst kunnen dragen.

D66 en VVD waarschuwen constant voor 'stelselontwrichting' en premiestijgingen als we dit onrechtmatige eigen risico zouden afschaffen. Laten we die bangmakerij eens doorprikken. De echte stelselontwrichting is een systeem dat verworden is tot een marktplaats waar gezondheid een verdienmodel is geworden voor verzekeraars. Het is een systeem waar de bureaucratie, waar JA21 en BBB terecht over klagen, de zorgprofessional verstikt en de patiënt tot nummer degradeert.

De coalitie houdt dit systeem krampachtig in stand, terwijl zij weet dat het niet werkt. U kiest voor de stabiliteit van het systeem, wij kiezen voor de gezondheid en waardigheid van de mens.

Het is symptoombestrijding. We bevriezen het bedrag, maar we bevriezen ook de ongelijkheid. We bevriezen de zorgmijding — want laten we niet vergeten: mensen stellen zorg uit omdat ze de rekening simpelweg niet kunnen betalen. Is dat de samenleving die wij willen zijn? Waarin de portemonnee bepaalt of je naar de dokter gaat?

De minister en de coalitiepartijen moeten stoppen met het beschermen van dit falende marktstelsel. De vraag is niet: 'hoe bevriezen we de pijn?', de vraag moet zijn: 'hoe stoppen we met het toebrengen van deze pijn?'. De Partij voor de Dieren eist geen tijdelijke bevriezing, wij eisen het afschaffen van het eigen risico. Punt.

Ik hoor de coalitiepartijen spreken over 'verstandige keuzes'. Maar wat is er verstandig aan het in stand houden van een systeem dat mensen structureel benadeelt? Ik daag de coalitie uit: wanneer durven jullie het systeem echt te veranderen, in plaats van alleen maar de status quo te rekken tot de volgende verkiezingen? Of zijn jullie zo vergroeid met dit marktmodel dat jullie het welzijn van de burger hebben opgeofferd aan de goden van de marktwerking?

Voorzitter, daar is geen twijfel over mogelijk. De coalitie kiest er inderdaad voor om het verdienmodel van de zorgverzekeraars te beschermen boven de gezondheid en waardigheid van onze burgers.

Voorzitter, dat is een valse tegenstelling. Door de miljardenwinsten en onnodige marktwerking te stoppen, financieren we de zorg eerlijk zonder zieke mensen extra te straffen.

Voorzitter.

Vandaag staan we hier weer, in een debat over een wetsvoorstel dat symbool staat voor alles wat er mis is met de zorgpolitiek van dit kabinet. We spreken over het bevriezen van het eigen risico voor de jaren 2019, 2020 en 2021. Voorzitter, we schrijven inmiddels een ander jaartal. Dat dit kabinet zelfs nu nog moet terugvallen op een technocratische bevriezing uit het verleden, zegt alles over het gebrek aan visie. Het is geen beleid; het is pappen en nathouden.

Voor de fractie van DENK is het glashelder: het eigen risico is geen administratief getalletje, het is een boete op ziek-zijn. Het is een barrière die mensen ervan weerhoudt om naar de dokter te gaan. Terwijl mensen in armoede hun medicijnen laten liggen of een noodzakelijke behandeling uitstellen uit angst voor de rekening, kiest dit kabinet voor het in stand houden van dit systeem.

De coalitie spreekt over "solidariteit" en "stabiliteit". Laat mij u één ding zeggen: er is geen solidariteit in een systeem waarbij de zwaksten in onze samenleving de hoogste prijs betalen voor hun gezondheid. U beschermt de zorgverzekeraars, u beschermt het marktstelsel, maar u beschermt niet de burger. U bent meer begaan met het in stand houden van een systeem dat miljarden rondpompt, dan met het welzijn van een alleenstaande moeder of een gepensioneerde die elke maand moet krabben om de eindjes aan elkaar te knopen.

U noemt afschaffing "onverantwoord" of "populistisch". Ik noem het behouden van een boete op ziek-zijn "harteloos". De echte stelselontwrichting is niet het afschaffen van het eigen risico, maar het feit dat we zorg als een marktproduct zijn gaan behandelen. U vraagt om financiële dekking voor afschaffing? Kijk eens naar de miljardenwinsten van zorgverzekeraars. Kijk eens naar de bureaucratische wurgreep die zorgverleners en patiënten in een houdgreep houdt. Daar zit uw dekking.

Voorzitter, dit wetsvoorstel is een belediging voor iedereen die dagelijks de pijn voelt van dit systeem. Het is een tijdelijke pleister op een amputatie. Mijn fractie zal zich hiertegen blijven verzetten. Wij eisen geen bevriezing, wij eisen gerechtigheid. Zorg is een mensenrecht, geen verdienmodel. Wanneer gaat dit kabinet eindelijk luisteren naar de mensen in plaats van naar de lobbyisten? Wanneer stopt u met het beschermen van de verzekeraars en kiest u eindelijk voor de mens?

Ik hoor graag van de coalitiepartijen: hoe durft u dit "solidariteit" te noemen, terwijl u weet dat duizenden mensen zorgmijden uit pure armoede? Is uw ideologie van marktwerking u werkelijk meer waard dan de gezondheid van uw eigen burgers?

Voorzitter,

We spreken vandaag over een wetsvoorstel dat het eigen risico voor de jaren 2019 tot en met 2021 bevriest. Laat ik helder zijn: de ChristenUnie steunt deze bevriezing. Voor de vele mensen in ons land die nu al moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, is het voorkomen van een verdere stijging van het eigen risico een noodzakelijke verlichting. Het is een pas op de plaats die we niet kunnen weigeren.

Maar, Voorzitter, laten we onszelf niet voor de gek houden. Deze wet is geen structurele oplossing; het is symptoombestrijding. Het is een pleister op een wond die dieper zit. Het eigen risico is voor veel mensen, en dan met name voor chronisch zieken en mensen met een smalle beurs, geen prikkel om verstandig met zorg om te gaan, maar een drempel die hen ervan weerhoudt de zorg te zoeken die zij nodig hebben. Dat is voor de ChristenUnie onacceptabel. Zorg is geen marktwaar, maar een fundament van onze samenleving. Solidariteit betekent dat we de sterksten de schouders laten dragen voor de zwaksten, en niet dat we de zieken laten betalen voor hun eigen kwetsbaarheid.

Ik kijk naar de coalitiepartijen. U presenteert dit voorstel als een pragmatische keuze, als stabiliteit. Maar ik vraag me af: waar is de visie voor de periode na 2021? U koopt tijd, maar wat doet u met die tijd? Wij missen in uw plannen de fundamentele hervorming die nodig is om de zorg weer menselijk te maken. We zien een stelsel dat nog steeds vastzit in bureaucratische kaders, waar zorgverleners verdrinken in de administratie en waar de patiënt soms uit het oog wordt verloren.

De ChristenUnie pleit voor een zorgstelsel dat gebaseerd is op vertrouwen in plaats van op wantrouwen. Wij willen dat de focus verschuift van marktwerking naar preventie, naar zorg dichtbij huis en naar het ontzorgen van onze zorgprofessionals. Dat vraagt om moed. Dat vraagt om het durven loslaten van de reflex dat alles in de zorg via een financieel instrument moet worden gestuurd.

Voorzitter, wij steunen dit voorstel omdat we onze verantwoordelijkheid nemen voor de korte termijn. We laten de mensen niet in de kou staan. Maar laat dit debat ook het startschot zijn voor een eerlijk gesprek over de toekomst. Laten we de tijd die we nu kopen gebruiken om de zorg weer terug te brengen naar de kern: zorgzaamheid, toegankelijkheid en menselijke waardigheid. Ik hoor graag van de coalitie hoe zij die structurele hervorming voor zich zien, want met alleen bevriezen zijn we er nog lang niet.

Voorzitter, het is geen tegenstelling. We bieden mensen nu de nodige verlichting, maar blijven tegelijkertijd onverminderd strijden voor de noodzakelijke structurele hervorming van ons zorgstelsel.

Voorzitter, door nu in te stemmen, dwingen we juist af dat het kabinet na 2021 met structurele hervormingen moet komen. Wij blijven hen daar onverminderd aan houden.

Voorzitter, laten we elkaar vandaag niet voor de gek houden. Dit wetsvoorstel, het bevriezen van het eigen risico voor een paar jaar, is geen overwinning. Het is geen hervorming. Het is niets meer dan een pauzeknop op een systeem dat fundamenteel kapot is.

De coalitie noemt dit "pragmatisch". Ik noem het laf. Het is het in stand houden van een systeem waarin de zorgverzekeraar de baas is en de patiënt de prijs betaalt. Het eigen risico is en blijft een boete op ziek-zijn. Dat is geen mening, dat is de rauwe realiteit voor de chronisch zieke, de oudere, de alleenstaande ouder die zorg mijdt omdat de rekening simpelweg te hoog is. Terwijl deze Kamer debatteert over het bevriezen van de pijn, blijven mensen in dit land hun medicijnen ophalen bij de apotheek en besluiten ze die vervolgens niet te slikken omdat ze het eigen risico niet kunnen betalen. Dat is de schande van ons huidige zorgstelsel.

De VVD, D66 en het CDA houden vast aan marktwerking alsof het een religie is. Ze spreken over "stabiliteit" en "betaalbaarheid", maar de praktijk is precies het tegenovergestelde: een bureaucratisch monster dat miljarden verslindt aan administratie, reclamecampagnes van zorgverzekeraars en onnodige concurrentie, terwijl de zorgverlener aan het bed verdrinkt in de regels. U kiest voor een systeem dat de zorg mijding in de hand werkt, en u noemt dat beleid.

Waarom durven we niet de enige logische stap te zetten? Waarom stoppen we niet met dit marktgedrocht? De SP pleit voor een Nationaal Zorgfonds. Geen eigen risico, geen marktwerking, geen zorgverzekeraars die winst maken over de rug van zieke mensen. Gewoon zorg, toegankelijk voor iedereen, gefinancierd naar draagkracht.

We naderen de verkiezingen. Over negen maanden mogen de mensen in dit land weer naar de stembus. Zij zijn het zat dat hun gezondheid ondergeschikt is gemaakt aan marktmechanismen. Zij zijn het zat dat de politiek kiest voor pleisterwerk in plaats van voor een fundamentele genezing van het stelsel.

Mijn vraag aan de coalitiepartijen is dan ook: hoe lang denkt u de mensen nog te kunnen sussen met dit soort tijdelijke maatregelen? Wanneer durft u de marktwerking in de zorg eindelijk los te laten en te kiezen voor de menselijke maat? Of bent u zo verstrengeld met het systeem dat u niet eens meer ziet dat het de patiënt is die de prijs betaalt? Wij wachten op een antwoord dat verder gaat dan enkel het bevriezen van een boete. Wij wachten op een structurele keuze voor de zorg.

Voorzitter, het huidige marktstelsel is de bron van bureaucratie. Door zorgverzekeraars te schrappen, gaat het geld direct naar de zorgverlener aan het bed in plaats van naar administratie en winst.

Voorzitter, de echte bureaucratie zit nu bij de verzekeraars. Door hen te schrappen, verdwijnt de administratieve rompslomp en gaat het geld direct naar de zorgverlener aan het bed.

Voorzitter,

De SGP steunt het voorstel om het verplicht eigen risico voor de jaren 2019 tot en met 2021 ongewijzigd te laten. Wij doen dat vanuit een nuchtere afweging: voor veel burgers, en zeker voor de meest kwetsbaren in onze samenleving, is de zorgrekening een bron van grote zorg. De stijgende kosten drukken zwaar op de portemonnee van gezinnen die het al niet breed hebben. Een bevriezing van het eigen risico biedt hen in deze jaren de broodnodige adempauze.

Tegelijkertijd, Voorzitter, moeten we eerlijk zijn over wat dit wetsvoorstel wél en niet is. Het is een tijdelijke maatregel, een pleister op een wond die eigenlijk om een structurele behandeling vraagt. De coalitie kiest hier voor een pragmatische pas op de plaats, en dat is verstandig, maar het maskeert de dieperliggende onvrede over ons zorgstelsel.

De SGP maakt zich al langer zorgen over de richting waarin onze zorg zich ontwikkelt. We zien een stelsel dat steeds meer gevangen zit in marktwerking, bureaucratische verantwoording en een focus op cijfers in plaats van op de menselijke maat. Zorg is geen marktproduct, Voorzitter. Zorg is een publieke taak, geworteld in solidariteit en naastenliefde. Wanneer we de zorg benaderen als een markt, riskeren we dat de menselijke maat – de zorg voor de naaste – ondergeschikt raakt aan efficiëntie en winstbejag.

De discussie die we vandaag voeren, is symptoombestrijding. Het eigen risico is voor velen een drempel, maar het is slechts één onderdeel van een stelsel dat voor veel mensen ondoorzichtig en onbetaalbaar is geworden. De coalitiepartijen spreken vaak over 'brede welvaart' en 'verduurzaming', maar de SGP vraagt zich af: waar blijft de aandacht voor de eenvoud en de toegankelijkheid? Waarom blijven we vasthouden aan een systeem dat zorgverleners verstikt in administratieve lasten, terwijl zij juist de ruimte nodig hebben om hun vak uit te oefenen?

Wij steunen dit voorstel omdat we de burger niet in de kou willen laten staan. Maar laat dit voor het kabinet een waarschuwing zijn. Een bevriezing tot 2021 is geen visie. Het is uitstel. Wij verwachten van dit kabinet dat deze periode wordt benut om niet alleen naar de hoogte van het eigen risico te kijken, maar naar de fundamenten van ons zorgstelsel. We moeten terug naar de kern: zorg die nabij is, betaalbaar is en gebaseerd is op vertrouwen in plaats van op controle.

De SGP zal dit voorstel steunen, maar wij blijven kritisch op de koers van dit kabinet. Wij roepen de coalitie op om de komende jaren niet te verspillen aan het in stand houden van een systeem dat zijn houdbaarheidsdatum nadert, maar om te werken aan een zorgstelsel dat recht doet aan de waardigheid van ieder mens.

Voorzitter, de bevriezing biedt kwetsbaren nu adempauze. Dat ontslaat het kabinet echter niet van de plicht om tegelijkertijd de bureaucratische controle-industrie in de zorg structureel af te breken.

Voorzitter, die rust is welkom, maar mag geen excuus zijn voor uitstel. Wij verwachten dat het kabinet deze tijd benut voor daadwerkelijke hervormingen, niet voor vrijblijvend overleg.

Voorzitter,

We spreken vandaag over een wetsvoorstel dat het verplicht eigen risico voor de jaren 2019, 2020 en 2021 bevriest. Namens de 50PLUS-fractie kan ik hier kort over zijn: wij steunen dit voorstel. Niet omdat het onze ideale oplossing is, maar omdat het in ieder geval voorkomt dat de rekening voor onze ouderen en chronisch zieken verder oploopt.

Maar laat er geen misverstand over bestaan: dit is opnieuw niet meer dan een pleister op een diepe wond. Het kabinet kiest voor een tijdelijke bevriezing, een adempauze, maar weigert de structurele problemen in de zorg aan te pakken. Voor de achterban van 50PLUS – mensen die vaak moeten rondkomen van een vast pensioen en die door hun leeftijd vaker zorg nodig hebben – is het eigen risico geen abstract begrip. Het is een drempel. Een drempel die leidt tot zorgmijding. Mensen die hun medicijnen niet ophalen of een bezoek aan de specialist uitstellen omdat ze simpelweg vrezen voor de rekening. Dat is voor 50PLUS onacceptabel.

Het kabinet spreekt over stabiliteit, maar voor de burger voelt dit als stilstand. We bevriezen het eigen risico tot 2021, maar wat daarna? Krijgen we dan weer een forse stijging? De coalitiepartijen – D66, VVD en CDA – verschuilen zich achter de complexiteit van het stelsel en waarschuwen voor "stelselontwrichting" als we het eigen risico zouden afschaffen. Maar ondertussen zien we dat de bureaucratie tiert en de zorgkosten voor de burger alleen maar stijgen. Waar blijft de echte hervorming? Waar blijft de visie op een zorgstelsel dat niet draait om marktwerking en financiële prikkels, maar om de menselijke maat?

Wij roepen de minister en de coalitiepartijen op om deze rustperiode van drie jaar niet te verspillen aan vrijblijvend overleg. Gebruik deze tijd om het stelsel fundamenteel te herzien. De "controle-industrie", waar ook de SGP terecht kritisch op is, moet worden afgebroken. Het geld moet naar de zorgverlener en de patiënt, niet naar de administratieve rompslomp van verzekeraars.

Voorzitter, 50PLUS zal dit wetsvoorstel steunen omdat we onze achterban niet in de kou willen laten staan met hogere kosten. Maar wij verwachten van dit kabinet dat zij met meer komen dan slechts een tijdelijke bevriezing. Wij verwachten een structurele oplossing die de zorg voor ouderen weer betaalbaar en toegankelijk maakt. De tijd van pleisters plakken is voorbij; het is tijd voor een gezonde toekomst voor onze zorg.

Ik hoor graag van de minister hoe hij deze drie jaar gaat benutten om die structurele hervormingen wél te realiseren, zodat we na 2021 niet opnieuw in dit debat belanden.

Voorzitter, wij laten onze achterban niet in de kou staan voor een ideologisch punt; wij beschermen hen nu, terwijl we onverminderd strijden voor structurele hervormingen.

Voorzitter,

Ik dank de leden voor hun constructieve inbreng tijdens deze eerste termijn. Het debat toont aan dat het eigen risico een onderwerp is dat de gemoederen bezighoudt, en dat is begrijpelijk. Het kabinet kiest met dit wetsvoorstel voor een bewuste, pragmatische koers: rust en stabiliteit voor de burger door het verplicht eigen risico voor de jaren 2019, 2020 en 2021 bevroren te houden.

Pragmatisme versus ideologie Ik heb de kritiek gehoord van fracties die pleiten voor onmiddellijke afschaffing. Het kabinet begrijpt de zorgen over zorgmijding en de ervaren drempels. Echter, wij moeten ook oog hebben voor de houdbaarheid van ons zorgstelsel. Zoals ook door de VVD en D66 terecht is opgemerkt, zou een overhaaste afschaffing zonder structurele hervormingen leiden tot aanzienlijke premiestijgingen en stelselontwrichting. Dat is een risico dat dit kabinet niet wil nemen. Het bevriezen van het eigen risico is daarom geen "pleisterwerk", maar een noodzakelijke maatregel om de betaalbaarheid en toegankelijkheid te garanderen, terwijl we de tijd nemen voor noodzakelijke verbeteringen.

Benutten van de rustperiode Verschillende fracties, waaronder het CDA, de ChristenUnie en de SGP, hebben terecht gevraagd naar de invulling van de komende drie jaar. Laat ik helder zijn: deze periode van rust is geen vrijblijvendheid. Het kabinet zal deze drie jaar intensief benutten om met alle betrokkenen – zorgverleners, verzekeraars en patiëntenorganisaties – te werken aan structurele hervormingen. Ons doel is om de bureaucratie te verminderen, de autonomie van de zorgverlener te versterken en de zorg dichter bij de burger te organiseren. Wij delen de ambitie om administratieve lasten terug te dringen, maar wij doen dit op een wijze die de kwaliteit en de solidariteit van ons stelsel overeind houdt.

Uitvoering en rechtvaardigheid Een specifiek punt in het wetsvoorstel betreft de bevoegdheid van de zorgverzekeraar om het eigen risico alsnog in rekening te brengen wanneer het aan de verzekerde zelf te wijten is dat een rekening te laat wordt ingediend. Dit is een noodzakelijke waarborg voor een correcte uitvoering van de wet en voorkomt onnodige frictie in het proces tussen verzekerde en verzekeraar. Het waarborgt de rechtvaardigheid binnen het systeem: wie zijn verantwoordelijkheid neemt, mag niet de dupe worden van vertragingen die buiten zijn macht liggen.

Naar de toekomst Tot slot, voorzitter, ik roep de Kamer op om bij de verdere beraadslagingen het belang van een stabiel zorgstelsel voorop te stellen. Wij staan voor een grote opgave om de zorg toekomstbestendig te maken. Dit wetsvoorstel biedt de noodzakelijke adempauze om die hervormingen zorgvuldig voor te bereiden. Ik kijk uit naar de verdere discussie over hoe we die structurele stappen na 2021 gaan vormgeven, waarbij ik reken op de constructieve inbreng van de Kamer om tot breed gedragen oplossingen te komen.

Voorzitter, de minister noemt dit voorstel 'pragmatisch', maar voor mijn fractie blijft het niet meer dan een politieke pauzeknop. Het eigen risico is en blijft een boete op ziek zijn, en die moet eraf. De VVD vraagt naar de dekking: die vinden wij door de marktwerking in de zorg fundamenteel te beteugelen en de winsten bij verzekeraars aan te pakken, in plaats van de rekening telkens bij de patiënt te leggen.

Wij steunen dit wetsvoorstel, want een bevriezing is beter dan een stijging. Maar we accepteren geen vrijblijvendheid. De minister belooft hervormingen, maar woorden bieden geen garantie. Daarom dien ik de volgende motie in:

Motie

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het eigen risico zorgmijding in de hand werkt en een drempel vormt voor de meest kwetsbaren;

overwegende dat de minister heeft toegezegd de komende drie jaar te benutten voor structurele hervormingen;

verzoekt de regering om vóór 1 januari 2020 met een concreet en uitgewerkt plan te komen voor de structurele afschaffing van het eigen risico,

en gaat over tot de orde van de dag.

Voorzitter, de minister noemt dit voorstel "pragmatisch". Ik noem het een belediging voor iedere Nederlander die de zorgpremie en het eigen risico niet meer kan opbrengen. Het bevriezen van een boete, zoals dit wetsvoorstel voor de jaren 2019 tot en met 2021 regelt, blijft het opleggen van een boete op ziek-zijn. U houdt het systeem van marktwerking, dat de zorg kapotmaakt en zorgverzekeraars verrijkt, willens en wetens in stand.

De minister spreekt over een "rustperiode" voor hervormingen. Wij trappen daar niet in; dit is uitstel van executie. De PVV eist afschaffing, niet na drie jaar polderen, maar nu. Mijn fractie steunt daarom de motie van GL-PvdA, want elke stap richting afschaffing is winst. Maar vergis u niet: voor de PVV is dit slechts het begin.

Voorzitter, de minister heeft terecht benadrukt dat de rustperiode van drie jaar geen vrijblijvendheid is. D66 hecht hier groot belang aan. Wij steunen dit wetsvoorstel om stabiliteit te bieden, maar wij waarschuwen opnieuw: volledige afschaffing, zoals bepleit door de oppositie, leidt onvermijdelijk tot een forse stijging van de zorgpremie. Dat treft juist de mensen die we willen beschermen.

De motie van GL-PvdA over structurele afschaffing steunen wij daarom niet; wij vragen om een plan voor structurele hervorming van het stelsel, gericht op preventie en minder bureaucratie. Laten we de komende drie jaar benutten om de zorg écht te verbeteren, in plaats van enkel te schuiven met kosten die de burger uiteindelijk via de premie alsnog betaalt.

Voorzitter, de CDA-fractie steunt dit wetsvoorstel. Het bevriezen van het eigen risico biedt de broodnodige stabiliteit voor onze burgers. Tegelijkertijd wijs ik de motie van GL-PvdA af; het eigen risico is geen "boete", maar een noodzakelijk instrument voor solidariteit. Afschaffing zonder dekking leidt tot onverantwoorde premiestijgingen voor werkende gezinnen.

De minister heeft toegezegd dat deze drie jaar geen vrijblijvendheid zijn. Dat is cruciaal. Wij verwachten dat de focus nu verschuift naar preventie en het verminderen van bureaucratie, zoals afgesproken. Laten we stoppen met het politieke spel en beginnen met het bouwen aan een zorgstelsel dat ook op lange termijn houdbaar is. Wij houden de minister scherp op de beloofde structurele hervormingen.

Voorzitter, de coalitie spreekt over een 'rustperiode', maar voor de zorgverlener is er geen rust. Er is alleen meer papierwerk. De VVD, D66 en het CDA beloofden in hun akkoord minder bureaucratie, maar de praktijk is weerbarstig. Dit wetsvoorstel is slechts een pleister op een gapende wond. Het eigen risico bevriezen zonder de bureaucratische monsterbrij aan te pakken, is dweilen met de kraan open. De kiezer wacht op daden, niet op uitstel van executie.

Ik dien daarom een motie in om de regering te dwingen met concrete, meetbare doelen voor bureaucratiereductie te komen. De zorgverlener moet weer centraal staan, niet de administratie.

Motie De Kamer, constaterende dat de huidige bureaucratie in de zorg de zorgverlener belemmert in zijn werk; overwegende dat een 'rustperiode' zonder concrete hervormingen geen structurele oplossing biedt; verzoekt de regering om vóór 1 januari 2020 met een concreet plan te komen met meetbare doelstellingen (KPI's) voor de reductie van administratieve lasten in de zorg, en gaat over tot de orde van de dag.

Voorzitter, de minister spreekt over een 'rustperiode', maar de burger krijgt slechts een pauze van de pijn, terwijl de ziekte – dit bureaucratische zorgkartel – volledig onbehandeld blijft. D66, VVD en CDA herhalen hun mantra over 'stabiliteit', maar zij beschermen simpelweg de belangen van de zorgverzekeraars ten koste van de patiënt en de zorgverlener.

Dit wetsvoorstel is symptoombestrijding van de ergste soort. De minister noemt het 'geen vrijblijvendheid', maar waar is de echte structurele verandering? Nergens. We zien enkel pappen en nathouden. Forum voor Democratie weigert mee te gaan in deze schijnvertoning. Wij willen geen "rustige" verrotting van ons zorgstelsel; wij eisen een radicale breuk. Dit kartel moet worden afgebroken, niet gepamperd. Wij stemmen tegen dit wetsvoorstel.

Voorzitter, de BBB-fractie steunt de bevriezing van het eigen risico. Het is een noodzakelijke adempauze voor de burger, maar laten we eerlijk zijn: het is geen oplossing voor de structurele problemen. De minister belooft dat deze rustperiode geen vrijblijvendheid is. Dat is mooi, maar wij willen daden zien. De bureaucratie in de zorg is een miljardenverslindend monster dat de zorgverlener verstikt. Daarom steunen wij de motie van JA21 over concrete KPI's voor bureaucratiereductie. Wij verwachten dat de minister deze rustperiode ook écht benut om het stelsel fundamenteel te hervormen, weg van de markt en terug naar de patiënt en de zorgverlener. Geen pleisters meer, maar een nieuw fundament.

Voorzitter, de minister spreekt over een "rustperiode". Dat is een eufemisme voor "doormodderen in een falend systeem". Terwijl de coalitie dit presenteert als pragmatisme, ervaren burgers dit dagelijks als een perverse boete op ziek-zijn. Dat is geen rust, dat is het consolideren van een structurele onrechtvaardigheid.

De Partij voor de Dieren is glashelder: wij eisen de afschaffing van het eigen risico. Omdat de motie van GL-PvdA ([motie-0e332701]) ons doel van structurele afschaffing ondersteunt, steunen wij deze van harte. De minister moet stoppen met het beschermen van de winsten van zorgverzekeraars en beginnen met het beschermen van de patiënt. Het is tijd om de markt uit de zorg te halen, niet om de marktwerking slechts tijdelijk te bevriezen.

Voorzitter, de minister noemt dit een "rustperiode", maar voor de alleenstaande ouder die haar medicijnen bij de apotheek laat liggen omdat ze het eigen risico niet kan betalen, is dit geen rust. Dit is doormodderen in een systeem dat ziek-zijn straft.

De coalitie spreekt over solidariteit, maar houdt een boete op ziek-zijn in stand. Dat is geen solidariteit, dat is harteloosheid. Mijn fractie is helder: zorg is een mensenrecht, geen verdienmodel. Wij willen geen bevriezing van het eigen risico, wij willen de definitieve afschaffing ervan.

Omdat de motie van de fractie van GL-PvdA ([motie-0e332701]) onze inzet voor structurele afschaffing ondersteunt, spreekt DENK daarvoor haar steun uit. Wanneer stopt dit kabinet met het beschermen van de verzekeraars en kiest u eindelijk voor de mens?

Voorzitter, de minister noemt deze periode een 'rustperiode' en spreekt van geen vrijblijvendheid. Dat is mooi, maar woorden alleen lossen de zorgen van chronisch zieken niet op. Wij steunen de bevriezing, maar we missen de concrete visie voor de periode na 2021.

De bureaucratie in de zorg is een blok aan het been van onze zorgverleners en patiënten. Daarom steunen wij de motie van JA21 [motie-d58121bc] over concrete KPI's voor administratieve lastenverlichting. Dat is een stap die we nu kunnen zetten. Wij roepen het kabinet op: gebruik deze tijd niet voor pappen en nathouden, maar voor een fundamentele herijking van ons zorgstelsel. Solidariteit is geen gunst, het is de basis van onze zorg.

Voorzitter, de minister noemt dit een 'rustperiode'. Dat is een belediging voor iedereen die zorg mijdt. Het eigen risico is geen rust, het is een boete op ziek-zijn. De coalitie blijft hopen op verbetering binnen een marktstelsel dat fundamenteel kapot is. Dat is dweilen met de kraan open. Wij willen geen bevriezing, wij willen afschaffing.

Daarom dien ik een amendement in dat het eigen risico per 1 januari 2019 volledig afschaft in plaats van het slechts te bevriezen. Ik dien een amendement in dat artikel I, onderdeel A, lid 2, wijzigt door het eigen risico definitief te schrappen uit de Zorgverzekeringswet. Wij steunen de motie van GL-PvdA, maar laten we eerlijk zijn: een plan is niet genoeg, we moeten nu handelen. Wanneer kiest u voor de mens in plaats van voor het systeem?

Voorzitter, de SGP steunt de bevriezing van het eigen risico, zoals vastgelegd in artikel 19 van de Zorgverzekeringswet. Het biedt de burger de broodnodige adempauze. Echter, de minister spreekt van een 'rustperiode', maar wij vrezen dat dit slechts uitstel is. Een pleister op de wond is geen genezing.

Wij steunen daarom de motie van JA21 over bureaucratiereductie; de verstikkende controle-industrie moet worden afgebroken. Het amendement van de SP voor directe afschaffing steunen wij niet; dat is onverantwoord zonder structurele dekking. Wij verwachten dat de minister deze drie jaar benut voor een fundamentele herijking van het stelsel, weg van marktwerking en terug naar solidariteit en de menselijke maat. De tijd van vrijblijvendheid is voorbij.

Voorzitter, de minister noemt deze periode "geen vrijblijvendheid". Wij houden hem daaraan. De bevriezing is voor 50PLUS een noodrem, maar helaas geen genezing. De SP wil directe afschaffing, maar zonder solide dekking is dat voor onze achterban een lege belofte.

Wij steunen daarom de motie van JA21 over bureaucratiereductie; de controle-industrie moet écht worden aangepakt. Ook steunen wij de motie van GL-PvdA voor een concreet plan richting afschaffing. Laat deze drie jaar niet verloren gaan aan pappen en nathouden. 50PLUS verwacht na 2021 geen nieuwe verhogingen, maar een fundamentele hervorming die de zorg weer menselijk en betaalbaar maakt. De tijd van pleisters plakken is voorbij.

Voorzitter, deze bevriezing is een noodzakelijke adempauze, maar geen structurele oplossing. De minister spreekt van een "rustperiode", maar voor Volt is dit slechts uitstel van de noodzakelijke transitie naar een zorgstelsel dat wél toekomstbestendig is. We kunnen niet blijven pleisters plakken op een stelsel dat fundamenteel hapert.

Wij steunen daarom de motie van JA21 over bureaucratiereductie; minder administratieve lasten en meer data-gedreven innovatie zijn essentieel om de zorg betaalbaar te houden. Echter, de roep om directe afschaffing zonder solide financiële dekking is voor ons onverantwoord. Wij verwachten dat de minister deze drie jaar benut voor een fundamentele herijking van het stelsel, waarbij we leren van onze Europese buren en eindelijk de bureaucratische controle-industrie afbreken.

Voorzitter, de VVD steunt dit wetsvoorstel. Het bevriezen van het eigen risico tot en met 2021 is een noodzakelijke, pragmatische stap om rust en zekerheid te bieden aan de burger. De roep van de SP en GL-PvdA om volledige afschaffing blijft onverantwoord; het schuift enkel de rekening door naar de zorgpremie van alle werkende Nederlanders. Dat is geen structurele oplossing, dat is een ongedekte lastenverzwaring.

Wij zijn tevreden dat de minister de "rustperiode" niet als vrijblijvendheid ziet. Mijn fractie steunt daarom de motie van JA21 over concrete KPI's voor bureaucratiereductie. We moeten nu écht meters maken met het schrappen van overbodige regels. De minister heeft toegezegd hier werk van te maken; wij houden hem daar scherp aan. Geen woorden, maar daden.

Voorzitter, de coalitie noemt dit voorstel "pragmatisch". Ik noem het uitstel van executie. We horen hier de hele dag dat structurele afschaffing onbetaalbaar zou zijn, terwijl de winsten van zorgverzekeraars en de bureaucratische kosten van het marktstelsel miljarden verslinden. Dat is geen kwestie van geld, maar van politieke wil.

Het eigen risico blijft voor mijn fractie een onacceptabele boete op ziek zijn. Daarom steunen wij het amendement van de SP voor onmiddellijke afschaffing. Wij weigeren langer te accepteren dat de meest kwetsbaren de rekening betalen voor een falend marktstelsel. De minister belooft beterschap, maar die belofte is zonder concrete afschaffing niets waard. Wij kiezen voor de patiënt, niet voor de verzekeraar.

Voorzitter, dit wetsvoorstel is niets meer dan symptoombestrijding. De coalitie noemt dit "pragmatisch", maar de PVV noemt het een belediging voor iedere Nederlander die de zorgpremie en het eigen risico niet langer kan opbrengen. U bevriest een boete op ziek-zijn in plaats van deze af te schaffen. Dat getuigt van een gebrek aan visie en vooral een gebrek aan compassie voor onze burgers.

Wij trappen niet in uw praatjes over rustperiodes; dit is simpelweg uitstel van executie. Mijn fractie steunt daarom het amendement van de SP voor de onmiddellijke afschaffing van het eigen risico. Stop met pappen en nathouden en kies eindelijk eens vóór de patiënt in plaats van voor uw eigen administratieve rompslomp. Zorg moet toegankelijk zijn, punt.

Voorzitter, de minister heeft terecht benadrukt dat de rustperiode van drie jaar geen vrijblijvendheid is. D66 steunt dit wetsvoorstel om stabiliteit te bieden, maar wij waarschuwen opnieuw: volledige afschaffing, zoals bepleit door de oppositie, leidt onvermijdelijk tot een forse stijging van de zorgpremie. Dat treft juist de mensen die we willen beschermen.

De motie van GL-PvdA over structurele afschaffing steunen wij daarom niet; wij vragen om een plan voor structurele hervorming van het stelsel, gericht op preventie en minder bureaucratie. Laten we de komende drie jaar benutten om de zorg écht te verbeteren, in plaats van enkel te schuiven met kosten die de burger uiteindelijk via de premie alsnog betaalt.

Voorzitter, de CDA-fractie staat pal achter dit wetsvoorstel. Het bevriezen van het eigen risico tot en met 2021 is een verantwoorde keuze voor stabiliteit in een tijd waarin de zorgsector rust nodig heeft. De oppositie roept om onmiddellijke afschaffing, maar zij negeren de onvermijdelijke premiestijging voor werkende gezinnen die daarvan het gevolg is. Dat is geen solidariteit, dat is populisme.

Wij steunen de minister in de toezegging dat deze drie jaar benut worden voor structurele hervormingen. De focus moet liggen op preventie en het schrappen van bureaucratie, zoals afgesproken. Wij zullen de minister scherp houden op deze afspraak. De moties en amendementen die oproepen tot ongedekte afschaffing wijzen wij dan ook resoluut af. Wij kiezen voor een houdbaar stelsel, niet voor luchtkastelen.

Voorzitter, de minister noemt deze drie jaar een 'rustperiode'. Maar laten we eerlijk zijn: voor de zorgverlener aan het bed verandert er niets. De bureaucratische monsterbrij waar de VVD, D66 en het CDA in hun akkoord zo hoog van opgaven, blijft groeien. Het bevriezen van het eigen risico is geen structurele hervorming, het is uitstel van executie.

De coalitie waarschuwt voor premiestijgingen bij afschaffing, maar zwijgt over de miljarden die we nu verspillen aan administratieve controle. Mijn motie, die ik in de eerste termijn heb ingediend, dwingt de regering tot concrete KPI’s. Dat is de enige manier om de zorg betaalbaar en menselijk te houden. Wij wachten op daden, niet op nog meer loze beloftes.

Voorzitter, de minister en de coalitiepartijen noemen dit een 'rustperiode'. Dat is een gotspe. U bevriest de symptomen, maar laat de ziekte – het zorgkartel dat u zelf heeft opgetuigd – volledig ongemoeid. U vraagt naar ons alternatief? Wij willen radicaal snoeien in de bureaucratische wurgreep, regionale ziekenhuizen herstellen en de zorgverzekeraar van de stoel van de arts halen.

Dit wetsvoorstel is niets meer dan tijdrekken. Mijn fractie steunt daarom het amendement van de SP [amendement-146f585d] om het eigen risico te schrappen. Niet omdat wij hun staatsfondsen-ideologie delen, maar omdat het de enige manier is om de burger direct te bevrijden van deze bureaucratische afpersing. De rest van dit debat is helaas enkel pappen en nathouden.

Voorzitter, de BBB steunt de bevriezing van het eigen risico als broodnodige adempauze voor de burger. Maar laten we niet doen alsof dit een structurele oplossing is. Wat mij grote zorgen baart, is de toevoeging in dit wetsvoorstel dat zorgverzekeraars het eigen risico alsnog mogen innen als een rekening te laat is ingediend door de verzekerde. Dit legt de schuld weer volledig bij de burger, terwijl de bureaucratische processen vaak volstrekt ondoorgrondelijk zijn. Dit is symptomatisch voor een stelsel dat de menselijke maat volledig is verloren. De minister belooft beterschap, maar wij willen daden zien, geen loze woorden. Wij blijven kritisch toekijken of deze 'rustperiode' ook echt wordt gebruikt voor de broodnodige hervorming die de zorg weer in dienst van de patiënt stelt.

Voorzitter, de minister noemt dit wetsvoorstel een 'rustperiode', maar voor de patiënt met een chronische aandoening is dit geen rust, maar uitstel van executie. Dat de minister in Artikel I bovendien expliciet vastlegt dat zorgverzekeraars het eigen risico alsnog mogen innen indien een rekening te laat is ingediend, bewijst dat de burger in dit marktstelsel altijd het slachtoffer is van bureaucratische processen. Wij accepteren deze "boete op ziek-zijn" niet langer. Omdat wij geloven in structurele verandering in plaats van symptoombestrijding, steunt mijn fractie het amendement van de SP ([amendement-146f585d]) om het eigen risico daadwerkelijk uit de wet te schrappen. Wij roepen de Kamer op: kies voor de mens, niet voor het systeem.

Voorzitter, u vroeg mij om mijn taalgebruik. Ik trek de term 'harteloosheid' formeel in, maar laat er geen misverstand over bestaan: de pijn voor de burger blijft onverminderd groot.

De minister handhaaft met dit voorstel niet alleen de status quo, maar bevestigt in Artikel I zwart-op-wit dat zorgverzekeraars het eigen risico mogen innen als een rekening te laat is ingediend. Dat is voor DENK de definitie van een boete op ziek-zijn.

Mijn fractie steunt daarom het amendement van de SP [amendement-146f585d] om het eigen risico definitief te schrappen. Wij zijn klaar met dit pappen en nathouden; mensen hebben nu gerechtigheid nodig, geen uitstel van executie. De coalitie kiest voor het systeem, DENK kiest voor de mens.

Voorzitter, de ChristenUnie steunt de bevriezing van het eigen risico. Het is een noodzakelijke adempauze voor mensen met een smalle beurs. Echter, ik ben zeer kritisch op Artikel I, onderdeel A, lid 1 van dit wetsvoorstel. Dit artikel geeft zorgverzekeraars de ruimte om het eigen risico alsnog te innen als een rekening te laat is ingediend. Dit is onrechtvaardig; we mogen de burger niet de rekening presenteren voor bureaucratische complexiteit waar zij geen invloed op hebben. Solidariteit betekent dat we de zorg toegankelijk houden, niet dat we drempels verhogen.

Ik dien een amendement in dat Artikel I, onderdeel A, lid 1, schrapt. Hiermee vervalt de bevoegdheid van zorgverzekeraars om het eigen risico in rekening te brengen wanneer een rekening te laat is ingediend door de verzekerde.

Voorzitter, de minister noemt dit wetsvoorstel een 'rustperiode'. Dat is een belediging voor iedereen die zorg mijdt. Het eigen risico is geen rust, het is een boete op ziek-zijn. De coalitie blijft hopen op verbetering binnen een marktstelsel dat fundamenteel kapot is. Dat is dweilen met de kraan open. Wij willen geen bevriezing, wij willen afschaffing.

Mijn fractie steunt daarom vanzelfsprekend het amendement van de ChristenUnie om de onrechtvaardige bevoegdheid van zorgverzekeraars om te innen bij te laat ingediende rekeningen te schrappen. Maar laat er geen misverstand over bestaan: dit wetsvoorstel blijft een pleister op een gapende wond. Wanneer kiest de coalitie eindelijk voor de mens in plaats van voor het systeem?

Voorzitter, de SGP steunt de bevriezing van het eigen risico als noodzakelijke adempauze, maar wij blijven benadrukken dat dit slechts symptoombestrijding is. Een pleister op de wond geneest de patiënt niet.

Wat betreft de inning van het eigen risico bij te laat ingediende rekeningen: de SGP vindt het onrechtvaardig dat de burger de rekening krijgt voor bureaucratische processen waar hij geen invloed op heeft. Dat is de menselijke maat ver te zoeken. Daarom steunt mijn fractie het amendement van de ChristenUnie om deze bevoegdheid te schrappen.

De minister spreekt van een 'rustperiode', maar laat dit geen vrijblijvendheid zijn. Wij verwachten dat deze tijd wordt benut voor structurele hervormingen die de zorg weer menselijk en toegankelijk maken. De tijd van pappen en nathouden is voorbij.

Voorzitter, de 50PLUS-fractie steunt de bevriezing van het eigen risico als broodnodige adempauze voor onze achterban. Maar laten we eerlijk zijn: dit is een pleister op een wond die door dit kabinet zelf is opengereten.

Ik ben zeer verheugd met het amendement van de ChristenUnie. Het is onbestaanbaar dat een burger de dupe wordt van administratieve blunders van zorgverzekeraars. Artikel 19, lid 5 van dit wetsvoorstel geeft verzekeraars de ruimte om kosten op de burger af te wentelen; dat moet eruit. Daarom steunen wij dit amendement van harte; de menselijke maat moet prevaleren boven bureaucratische systemen.

Tot slot: de motie van GL-PvdA voor een structureel plan en de motie van JA21 voor minder bureaucratie hebben onze steun. Wij verwachten dat de minister deze tijd niet verdoet met pappen en nathouden, maar écht werk maakt van een zorgstelsel zonder onnodige drempels.

Voorzitter, deze bevriezing is een adempauze, geen structurele oplossing. De minister spreekt over een "rustperiode", maar voor Volt moet dit een actieve periode worden.

Wat betreft de inning bij te laat ingediende rekeningen: de wettekst bevestigt de bevoegdheid van verzekeraars om het eigen risico te innen als de verzekerde verantwoordelijk is voor een te late indiening. Dit is een onrechtvaardige bureaucratische valkuil. Het is onacceptabel dat de burger de prijs betaalt voor administratieve fouten of complexe processen. Daarom steunt Volt het amendement van de ChristenUnie om deze bevoegdheid te schrappen.

Wij blijven echter kritisch op de roep om volledige afschaffing zonder solide dekking; dat is onverantwoord. Wij steunen de motie van JA21 voor bureaucratiereductie en verwachten dat de minister deze drie jaar daadwerkelijk benut voor een fundamentele herijking van ons zorgstelsel.

Voorzitter, de VVD blijft bij haar standpunt: deze bevriezing is een verantwoorde, pragmatische keuze. Het biedt rust en zekerheid voor de korte termijn.

Ik wil echter reageren op het amendement van de ChristenUnie over het innen van het eigen risico bij te laat ingediende rekeningen. Wij vinden dat er een grens is aan de solidariteit. Als een verzekerde zelf verantwoordelijk is voor een te late indiening, is het niet meer dan logisch dat het eigen risico verschuldigd blijft. Persoonlijke verantwoordelijkheid hoort bij ons stelsel. Dit amendement ondermijnt dat principe, dus de VVD zal tegen dit amendement stemmen.

Tot slot: de roep om volledige afschaffing blijft ongedekt en onverantwoord. Laten we ons concentreren op het echte werk: de bureaucratie aanpakken, zoals in de motie van JA21.

Voorzitter, ik dank de leden voor hun inbreng in deze tweede termijn. Het kabinet waardeert de betrokkenheid bij dit wetsvoorstel, dat beoogt rust en stabiliteit te bieden aan de burger door het eigen risico voor de jaren 2019 tot en met 2021 te bevriezen.

Wat betreft de ingediende amendementen en moties kom ik tot de volgende appreciatie:

Amendement [amendement-146f585d] van de heer/mevrouw (SP): Dit amendement beoogt het eigen risico definitief uit de Zorgverzekeringswet te schrappen. Hoewel het kabinet oog heeft voor de zorgen over de toegankelijkheid van de zorg, is dit voorstel ongedekt en zou het leiden tot een forse stijging van de nominale zorgpremie voor alle burgers. Dit is onverantwoord. Ik moet dit amendement derhalve ontraden.

Amendement [amendement-2229aa4b] van de heer/mevrouw (ChristenUnie): Dit amendement wil de bevoegdheid van zorgverzekeraars om het eigen risico te innen bij te laat ingediende rekeningen schrappen. Zoals ik in mijn toelichting heb aangegeven, is het uitgangspunt van het stelsel dat de verzekerde verantwoordelijk is voor het tijdig indienen van declaraties. Wanneer dit verzuim aantoonbaar aan de verzekerde te wijten is, blijft het billijk dat de verzekeraar het eigen risico in rekening kan brengen. Het schrappen hiervan tast de werking van het stelsel aan. Ik moet dit amendement daarom ontraden.

Motie [motie-0e332701] van de heer/mevrouw (GL-PvdA): Deze motie verzoekt om een concreet plan voor structurele afschaffing. Zoals ik heb toegelicht, is het kabinet voorstander van hervormingen, maar een structurele afschaffing zonder solide financiële dekking is niet aan de orde. Gezien de budgettaire implicaties en de noodzaak tot zorgvuldige stelselherziening, moet ik deze motie ontraden.

Motie [motie-d58121bc] van de heer/mevrouw (JA21): Deze motie vraagt om een concreet plan met meetbare KPI's voor de reductie van administratieve lasten. Het kabinet deelt de ambitie om de bureaucratie in de zorg terug te dringen en werkt hier reeds intensief aan. Ik beschouw deze motie als ondersteuning van het ingezette beleid en laat het oordeel over deze motie aan de Kamer.

Tot slot, Voorzitter, wil ik benadrukken dat dit kabinet streeft naar een houdbaar zorgstelsel. Wij kiezen voor de weg van geleidelijke verbetering en preventie, in plaats van ongedekte ingrepen die de solidariteit in ons stelsel onder druk zetten. Ik vertrouw erop dat de Kamer met deze afweging tot een zorgvuldig besluit komt.